Khi nào là thời điểm tối ưu để bổ sung DHA cho bé?

DHA đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện và phát triển não bộ, thị giác và hệ miễn dịch của trẻ nhỏ [1]. Việc thiếu hụt DHA có thể là nguyên nhân khiến trẻ chậm phát triển nhận thức hay thậm chí liên quan đến các rối loạn tâm thần [2]. Chính vì vậy, việc bổ sung đầy đủ DHA là điều cần thiết để giúp bé yêu phát triển khỏe mạnh.

Tuy nhiên, câu hỏi khiến nhiều cha mẹ băn khoăn là "Khi nào là thời điểm tối ưu để bổ sung DHA cho bé?" Liệu ngoài DHA thì cần bổ sung thêm các chất khác như Gangliosides, Lutein và Vitamin E không? Bài viết này sẽ giúp bố mẹ tìm ra câu trả lời.

DHA là gì?

DHA (viết tắt của Docosahexaenoic Acid) là một axit béo thiết yếu thuộc nhóm Omega-3, đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của cơ thể, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Có 2 loại acid béo thiết yếu là ALA và LA. DHA là một axit béo mà cơ thể con người có khả năng hạn chế trong việc sản xuất (từ ALA) vì vậy cần phải bổ sung từ bên ngoài, thông qua chế độ ăn uống hoặc các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng phù hợp [1].

Đối với trẻ nhỏ, DHA đặc biệt cần thiết vì đây là yếu tố giúp phát triển trí não, thị giác và hệ miễn dịch [1]. Tuy nhiên, do khả năng chuyển hóa ALA thành DHA của trẻ còn hạn chế, nên việc bổ sung DHA trực tiếp từ thực phẩm hoặc các nguồn dinh dưỡng bên ngoài là rất quan trọng để hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ [3].

Bên cạnh dưỡng chất DHA, bố mẹ cũng cần tìm hiểu thêm các dưỡng chất cũng quan trọng với bé không kém dưới đây:

+ Lutein và Vitamin E tự nhiên: Lutein có các tác dụng sinh học bao gồm chống oxy hóa, chống viêm và các bệnh về mắt [4]. Còn vitamin E có chức năng là ổn định màng và bảo vệ DHA khỏi bị oxy hóa [5].

+ Gangliosides: Bố mẹ nên biết là, não bộ của trẻ phát triển nhanh chóng trong giai đoạn từ 0-2 tuổi [6] và có hơn 1 triệu kết nối thần kinh mới được hình thành mỗi giây trong vài năm đầu đời [7]. Do đó, khi bố mẹ bổ sung gangliosides cho bé thì sẽ giúp duy trì kết nối giữa các tế bào thần kinh tốt hơn [8] và chất này cũng được chứng minh là có thể giúp chỉ số IQ cao hơn gần 5 điểm so với nhóm chứng [9].

Tác dụng của DHA cho bé

DHA đóng vai trò đặc biệt quan trọng từ tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ cho đến ít nhất năm đầu đời của trẻ. Trong giai đoạn này, cơ thể trẻ tích lũy một lượng lớn DHA để đáp ứng nhu cầu phát triển của não bộ và hệ thần kinh trung ương. Các tế bào trong não và mắt của bé có hàm lượng DHA đặc biệt cao [10].

Nồng độ DHA cao hơn trong giai đoạn đầu đời có thể giúp não hoạt động hiệu quả hơn. Đặc biệt, việc bổ sung nhiều DHA hơn trong thời kỳ sơ sinh có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh sau [10]:

+ ADHD (rối loạn tăng động giảm chú ý): Trẻ có thể gặp các rối loạn hành vi như lo âu, dễ nổi giận, tăng động hoặc bốc đồng, ngoài ra có thể kèm theo khó khăn về học tập hoặc rối loạn giấc ngủ.

+ Rối loạn phổ tự kỷ (ASD): Đây là một tình trạng rối loạn phát triển thần kinh, do những thay đổi trong não bộ ảnh hưởng đến khả năng học tập, giao tiếp và tương tác xã hội của trẻ. Trẻ mắc ASD có thể có những hành vi hạn chế hoặc lặp đi lặp lại.

+ Rối loạn tâm trạng: Những người mắc các rối loạn tâm trạng như lo âu và trầm cảm thường có mức độ DHA thấp hơn.

+ Khả năng học tập: Nồng độ DHA lành mạnh có vai trò quan trọng đối với học tập, cụ thể là giúp thúc đẩy khả năng học tập, hiểu biết và ghi nhớ.

>> Đọc thêm:

+ Trẻ bị ọc sữa: Nguyên nhân và hướng xử lý phù hợp

+ Cách đổi sữa cho bé đúng cách, nhanh thích nghi

Khi nào nên bổ sung DHA cho bé?

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đưa ra khuyến nghị về nhu cầu DHA hoặc EPA + DHA cho từng nhóm tuổi và đối tượng như sau:

+ Trẻ 0-6 tháng: Lượng DHA khuyến nghị chiếm 0,1-0,18% năng lượng (E) trong tổng khẩu phần hằng ngày [11].

+ Trẻ 6-24 tháng: Nhu cầu DHA ở mức 10-12 mg/kg cân nặng mỗi ngày [11].

+ Trẻ 2-4 tuổi: Tổng lượng EPA + DHA từ 100-150 mg/ngày [11].

+ Trẻ 4-6 tuổi: Tổng nhu cầu EPA + DHA từ 150-200 mg/ngày [11].

+ Trẻ 6-10 tuổi: Khuyến nghị EPA + DHA ở mức 200-250 mg/ngày [11].

+ Phụ nữ mang thai và cho con bú: Cần bổ sung ít nhất 200mg DHA mỗi ngày [12].

>>> Xem thêm:

+ Lượng sữa cho trẻ sơ sinh bao nhiêu là đủ theo từng độ tuổi?

+ Nên cho trẻ uống sữa công thức đến mấy tuổi và có những lưu ý gì?

Các nguồn DHA cho bé phổ biến hiện nay

DHA là dưỡng chất thiết yếu giúp phát triển trí não và thị giác của trẻ trong những năm đầu đời. Bố mẹ có thể bổ sung DHA cho bé từ nhiều nguồn khác nhau như:

Sữa mẹ

Sữa mẹ là nguồn cung cấp DHA tự nhiên và dễ hấp thu nhất đối với trẻ nhỏ. Lượng DHA trong sữa mẹ phụ thuộc nhiều vào chế độ dinh dưỡng của người mẹ. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mẹ nên bổ sung ít nhất 200 mg DHA mỗi ngày [9]. Trong trường hợp mẹ ít hoặc không có sữa, có thể cân nhắc sử dụng sữa công thức để bổ sung DHA cho trẻ [13].

Sữa công thức

Hiện nay, các loại sữa công thức đều được nghiên cứu bổ sung DHA, giúp hỗ trợ phát triển trí não và thị giác [14]. Bố mẹ nên ưu tiên chọn sữa công thức có nguồn gốc rõ ràng, được chứng nhận an toàn và phù hợp với độ tuổi của trẻ.

>>> Tìm hiểu thêm:

+ Cách nhận biết trẻ hợp sữa công thức và các lưu ý khi pha sữa

+ Dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức có thể nhận biết ngay

+ Nhận biết dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức và hướng xử lý

Các loại hạt

Một số loại hạt như hạnh nhân, hạt óc chó, hạt chia, hạt mè hay lạc chứa acid alpha-linolenic (ALA) - tiền chất có thể chuyển hóa thành DHA trong cơ thể. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển hóa này khá thấp, vì vậy các loại hạt chỉ nên được xem là nguồn DHA bổ trợ trong khẩu phần ăn của trẻ, đặc biệt khi trẻ đã bắt đầu ăn dặm [15].

>> Tìm hiểu thêm về các dưỡng chất quan trọng không kém đối với bé: HMO, 2'FL HMO, BB-12, Nucleotide

Các loại cá

Cá là nguồn cung cấp DHA dồi dào, đặc biệt là các loại cá biển béo như cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá trích hay cá mòi [13]. Khi chế biến, bố mẹ nên hạn chế chọn cá có hàm lượng thủy ngân cao để đảm bảo an toàn cho trẻ [16].

Thực phẩm bổ sung DHA

Hiện nay, bên cạnh các nguồn DHA cho bé kể trên, thì nguồn DHA chiết xuất từ thực vật cũng đang được ưa chuộng nhờ ưu điểm là không chứa các chất nhiễm độc hại như chì, thủy ngân (một chất có khả năng gây tổn hại đến hệ thống thần kinh đang phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ). Ngoài ra, các chế phẩm DHA có nguồn gốc thực vật thường được bào chế dưới dạng viên nang mềm, không có mùi vị và kích thước nhỏ nên rất dễ nuốt, giúp tránh được tình trạng trẻ nôn trớ nhiều hay ợ hơi khó chịu [17].

>>> Tham khảo: 12 Thực phẩm cực lợi sữa cho mẹ sau sinh

Liệu bổ sung mỗi DHA cho bé là đủ?

Ngoài DHA cho bé, bố mẹ cũng cần bổ sung thêm các dưỡng chất quý giá khác như:

+ Lutein và Vitamin E tự nhiên: Lutein có nhiều hoạt tính sinh học quan trọng, nổi bật là khả năng chống oxy hóa, kháng viêm và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe mắt [4]. Trong khi đó, vitamin E đóng vai trò ổn định cấu trúc màng tế bào, đồng thời giúp bảo vệ DHA trước quá trình oxy hóa [5].

+ Ganglioside: Giúp cho sự phát triển nhận thức và chức năng não bộ của bé [18].

Kết luận:

Tóm lại, khi nào cần bổ sung DHA cho bé? thì câu trả lời là Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đã đưa ra khuyến nghị về nhu cầu bổ sung DHA hoặc EPA + DHA cho từng nhóm tuổi như sau: Trẻ 0-6 tháng, Trẻ 6-24 tháng, Trẻ 2-4 tuổi, Trẻ 4-6 tuổi, Trẻ 6-10 tuổi [8] và Phụ nữ mang thai và cho con bú [12].

Việc bổ sung đúng lúc sẽ giúp DHA phát huy tối đa vai trò của mình. Hiện nay, bên cạnh nguồn DHA từ thực phẩm tự nhiên, bố mẹ còn có thể lựa chọn các sản phẩm sữa công thức được tăng cường DHA, đồng thời bổ sung thêm những thành phần giúp bảo vệ DHA khỏi quá trình oxy hóa như Lutein và vitamin E tự nhiên [4] [5]. Bên cạnh DHA, gangliosides cũng là một dưỡng chất quan trọng, có vai trò giúp duy trì kết nối giữa các tế bào thần kinh và tăng IQ gần 5 điểm [8] [9].

SIM-C-905-25

---------------------------

Nguồn tham khảo:

[1]: Docosahexaenoic acid and the preterm infant: https://mhnpjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40748-017-0061-1

[2]: DHA Effects in Brain Development and Function: https://www.mdpi.com/2072-6643/8/1/6

[3]: Essential fats: how do they affect growth and development of infants and young children in developing countries? A literature review: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6860654/

[4]: Johnson EJ 2014.

[5] Raederstorff et al. (2015)

[6]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5987539/

[7]: https://developingchild.harvard.edu/key-concept/brain-architecture/

[8]: Effects of Ganglioside on Working Memory and the Default Mode Network in Individuals with Subjective Cognitive Impairment: A Randomized Controlled Trial

[9]: Gurnida et al. 2012

[10]: https://share.upmc.com/2023/06/what-is-dha-in-formula/

[11]: https://www.fao.org/fileadmin/user_upload/nutrition/docs/requirements/fatsandfattacidsreport.pdf

[12]: Marine oil supplementation in pregnancy and maternal and neonatal health outcomes: https://www.who.int/tools/elena/commentary/fish-oil-pregnancy

[13]: Could early life DHA supplementation benefit neurodevelopment? A systematic review and meta-analysis: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11032049/

[14]: Health benefits of docosahexaenoic acid (DHA): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10479465/

[15]: DHA and cognitive performance in kids: It's complicated: https://www.bcchr.ca/news/omega-3-childrens-cognitive-performance

[16]: https://www.fda.gov/food/consumers/advice-about-eating-fish

[17]: https://benhviennhitrunguong.gov.vn/vai-tro-cua-dha-doi-voi-su-phat-trien-cua-tre-nho-2.html

[18]: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24176227/