Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị rằng các bà mẹ trên toàn thế giới nên nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong suốt 6 tháng đầu đời để giúp bé tăng trưởng, phát triển và có nền tảng sức khỏe tốt [1]. Tuy nhiên, nếu như mẹ mới sinh xong sữa chưa kịp về, mẹ bị thiếu hoặc mất sữa thì nên cân nhắc chọn loại sữa công thức uy tín, chất lượng để bổ sung dinh dưỡng cho con yêu. Vì nếu bố mẹ chọn loại sữa không phù hợp với trẻ thì có thể bé sẽ gặp nhiều vấn đề khó chịu về tiêu hóa và sức khỏe như: trẻ không chịu uống sữa, trẻ bị ọc sữa hay trẻ nôn trớ nhiều, táo bón hoặc tiêu chảy, không tăng cân.

Vậy, làm thế nào để bố mẹ có thể nhận biết được những dấu hiệu trẻ hợp sữa công thức hay không? Và cần phải lưu ý những gì khi pha sữa để đảm bảo con hấp thu dinh dưỡng tối ưu và phát triển khỏe mạnh? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau nhé!

Nguyên nhân bé không hợp sữa

Trước khi tìm hiểu cách nhận biết trẻ hợp sữa, hãy xem những lý do phổ biến nào khiến bé không hợp tác với loại sữa công thức đang dùng nhé!

 

Các lý do chính khiến bé không hợp sữa công thức:

 

+ Dị ứng với protein trong sữa: Cơ thể bé phản ứng với thành phần đạm (thường là đạm sữa bò) và gây ra các triệu chứng đa dạng như nổi mề đay, nôn ói, thở khò khè, ho hoặc khó thở, tiêu chảy,… [2].


+ Trẻ thiếu men lactase để tiêu hóa đường lactose: Hầu hết các loại sữa công thức từ sữa bò đều chứa đường lactose. Nếu cơ thể bé không sản xuất đủ enzyme lactase (men giúp tiêu hóa lactose), bé sẽ bị kém dung nạp lactose. Các dấu hiệu gợi ý dễ nhận biết là bé bị đầy hơi, đau bụng và tiêu chảy sau khi uống sữa [3].


+ Uống sữa không hợp lứa tuổi hoặc sai liều lượng: Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ thay đổi đáng kể theo từng giai đoạn phát triển (ví dụ: Bé dưới 1 tuổi thì không nên uống sữa bò vì trong sữa bò không cung cấp đủ dưỡng chất thiết yếu như vitamin E, sắt và acid béo cần thiết [4]. Nếu bé không uống đủ lượng sữa cần thiết trong ngày, lượng calo nạp vào cơ thể bị thiếu hụt khiến trẻ chậm tăng trưởng [5].


+ Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: Việc cho bé uống sữa công thức sớm có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột [6]. Trong khi đó, nhiều nghiên cứu cho thấy việc bổ sung lợi khuẩn BB-12 & 5HMOs trong sữa công thức sẽ giúp tiêu hoá tốt và tăng cường miễn dịch cho bé [7] [8]. Vì vậy, nếu mẹ vừa sinh xong sữa chưa về kịp, mẹ bị thiếu sữa hoặc mất sữa cần phải dùng sữa công thức thì nên chọn những loại có chứa các thành phần lợi khuẩn tốt cho hệ tiêu hóa.

 

Bé không hợp sữa công thức có thể do dị ứngBé không hợp sữa công thức có thể do dị ứng
Bé không hợp sữa công thức có thể do dị ứng với protein, gây ra tình trạng nổi mề đay, nôn ói…

>> Xem thêm:

+ Có nên pha chung sữa mẹ với sữa công thức hay không?

+ Dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức có thể nhận biết ngay

+ Trẻ uống sữa công thức đi ngoài màu xanh rêu có sao không?

Cách nhận biết trẻ hợp sữa mà mẹ cần biết

Trẻ tăng cân đều đặn

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), trẻ sơ sinh bú mẹ thường tăng cân chậm hơn so với trẻ uống sữa công thức trong năm đầu tiên. Đồng thời, trẻ uống sữa công thức thường tăng cân nhanh hơn sau khoảng 3 tháng tuổi [9]. Vì vậy, nếu bé uống sữa công thức mà tăng cân đều đặn thì đây chính là dấu hiệu nhận biết trẻ hợp sữa. 

Trẻ không bị táo bón hoặc tiêu chảy

Cách nhận biết trẻ hợp sữa dễ dàng là xem bé có đang bị táo bón hoặc tiêu chảy không. Nếu sau khi uống sữa công thức bé có các dấu hiệu về sức khoẻ như tiêu chảy, trong phân có máu hoặc chất nhầy thì rất có thể bé đã bị dị ứng với loại sữa công thức mà mẹ đang cho bé sử dụng [10].

Không bị phát ban hoặc viêm da cơ địa

Một số bé có thể phản ứng với protein sữa bò gây nổi mề đay, ngứa hoặc cảm giác châm chích quanh môi hoặc miệng, sưng môi, lưỡi hoặc cổ họng sau khi uống sữa công thức khoảng vài phút đến vài giờ [2]. Nếu bé yêu nhà bạn không xuất hiện các vấn đề kể trên thì bố mẹ có thể yên tâm tiếp tục sử dụng loại sữa mà bé đang uống.

Trẻ nhà bạn hợp với loại sữa công thức đang dùngTrẻ nhà bạn hợp với loại sữa công thức đang dùng
Trẻ tăng cân đều đặn, không bị táo bón, viêm da cơ địa… là những dấu hiệu gợi ý trẻ nhà bạn hợp với loại sữa công thức đang dùng

>> Đọc thêm:

+ Lượng sữa cho trẻ sơ sinh bao nhiêu là đủ theo từng độ tuổi?

+ Trẻ 2 tuổi hay bị nôn trớ ba mẹ phải xử lý như thế nào?

+ Nhận biết dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức và hướng xử lý

Cách chọn sữa công thức phù hợp

Độ tuổi và cân nặng của trẻ

Sữa công thức được chia theo các giai đoạn (0-6 tháng, 6-12 tháng, trên 1 tuổi, v.v.). Mẹ cần chọn loại phù hợp với độ tuổi và cân nặng của bé để giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của bé [11].

Đạm trong sữa

Trong sữa mẹ và sữa công thức, có hai nhóm đạm chính: đạm casein và đạm whey. So với đạm casein, đạm whey có tính chất lỏng và dễ tiêu hóa hơn [12]. Trong trường hợp bé nhà bạn có các vấn đề về tiêu hoá (đầy hơi, khó tiêu, nôn trớ,...), bố mẹ có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm sữa công thức có chứa đạm whey thủy phân một phần.

Dưỡng chất bổ sung

Theo khuyến cáo dinh dưỡng tối ưu, sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Nếu mẹ không đủ sữa hoặc không thể cho trẻ bú, mẹ cần chọn các công thức sữa có uy tín, nhất là các công thức có chứng cứ lâm sàng giúp trẻ phát triển tốt trí tuệ, sức khỏe và thể chất.

Các chuyên gia khuyến nghị, mẹ nên ưu tiên các loại sữa có chứa DHA và ARA, bởi đây là các axit béo đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển chức năng của não bộ, mắt và hệ miễn dịch [13] [14] [15].

Màu sắc và mùi vị sữa

Sữa công thức chất lượng thường có màu trắng ngà hoặc vàng nhạt tự nhiên và có độ mịn, tơi đồng nhất, không bị vón cục. Về mặt cảm quan, sữa mang hương thơm dịu nhẹ, không lẫn các mùi lạ như chua, tanh gắt hay mùi hóa chất. Khi nếm, sữa sẽ có vị ngọt thanh mát tự nhiên, dễ chịu, không quá gắt như sữa được pha thêm đường nhân tạo, cũng không có vị đắng hay vị lạ.

 

>> Tìm hiểu thêm về những kiến thức chăm sóc trẻ:

+ Trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân thì nên làm gì?

+ Nguyên nhân trẻ 2 tuổi quấy khóc đêm và cách khắc phục

+ Cách xử lý khi trẻ sơ sinh quấy khóc đêm hiệu quả

Lưu ý pha sữa công thức đúng cách

Các mẹ bỉm sữa cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản sau đây để đảm bảo an toàn và dinh dưỡng cho con:

 

+ Kiểm tra kỹ hạn sử dụng trên bao bì sản phẩm để đảm bảo chất lượng sữa [16].


+ Cần tuân thủ đúng tỉ lệ pha sữa bột theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu bố mẹ pha sữa quá đặc sẽ khiến thận và hệ tiêu hoá của bé làm việc quá sức, khiến cơ thể bé bị mất nước. Ngược lại, nếu pha quá loãng sẽ không đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của bé [17].


+ Bố mẹ phải rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước khi pha sữa và đảm bảo bình sữa luôn được tiệt trùng đúng cách để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập [16].


+ Sữa công thức đã pha không nên để quá lâu, kể cả khi bảo quản lạnh. Với lượng sữa còn lại trong bình sau khi cho bé bú được khuyên là nên bỏ đi vì vi khuẩn từ miệng của trẻ có thể xâm nhập và phát triển mạnh mẽ trong phần sữa còn dư [17].

 

Rửa tay sạch với xà phòngRửa tay sạch với xà phòng
Bố mẹ cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước khi pha sữa cho bé

>> Xem tham khảo thêm:

+ Sữa công thức hâm 40 độ để được bao lâu?

+ Sữa công thức mở nắp để được bao lâu?

+ Sữa công thức pha xong để được bao lâu là an toàn?

 

Kết luận:

 

Việc nhận biết trẻ phù hợp sữa công thức sẽ giúp bố mẹ yên tâm và tự tin hơn trong hành trình nuôi con. Một em bé tăng cân đều, tiêu hóa tốt và vui vẻ chính là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy bố mẹ đã chọn đúng sữa công thức. Để giúp con có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và đề kháng vượt trội, bố mẹ nên ưu tiên lựa chọn những dòng sữa có thành phần gần gũi với sữa mẹ như HMOs, Nucleotides, và lợi khuẩn BB-12, những thành phần “vàng” này sẽ hỗ trợ tiêu hóa khỏe mạnh và tăng cường đề kháng tối ưu cho bé.

Ngoài ra, đối với các bé có vấn đề về tiêu hoá như: đầy hơi, khó tiêu, nôn trớ,... mà không kèm bệnh lý đường tiêu hoá, bố mẹ nên cân nhắc cách đổi sữa cho bé sang các sản phẩm dinh dưỡng dễ tiêu hóa với thành phần gồm 100% đạm whey thủy phân một phần, rất ít lactose, cùng với hỗn hợp chất béo đặc biệt không chứa dầu cọ để giúp bé tăng cường hấp thu canxi và DHA.

 

Khuyến cáo nguồn dinh dưỡng tối ưu:

 

+ Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Nếu mẹ không có sữa hoặc không thể cho trẻ bú, mẹ cần chọn các công thức sữa có uy tín, nhất là các công thức có chứng cứ lâm sàng giúp trẻ phát triển tốt trí tuệ, sức khỏe và thể chất.


+ Rửa sạch dụng cụ pha và đun sôi với nước trong 5 phút trước khi pha. Cho trẻ ăn bằng cốc, thìa hợp vệ sinh.


+ Ngậm vú nhân tạo, bú bình không hợp lý hoặc ăn bổ sung trước 6 tháng tuổi có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của trẻ.


+ Khi trẻ bú bình, có thể có nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc pha chế và cho ăn không đúng cách, vì vậy cần theo đúng hướng dẫn.


+ Khi cần dùng sữa công thức, nên lựa chọn các sản phẩm của thương hiệu uy tín, có hiệu quả được chứng minh hỗ trợ trẻ tăng trưởng và phát triển.

 

 SIM-C-885-25

---------------------------------------

Nguồn tham khảo:

[1]: Exclusive breastfeeding for six months best for babies everywhere: https://www.who.int/news/item/15-01-2011-exclusive-breastfeeding-for-six-months-best-for-babies-everywhere 

[2]: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/milk-allergy/symptoms-causes/syc-20375101 

[3]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5726035/ 

[4]: https://medlineplus.gov/ency/article/001973.html 

[5]: Growth Faltering (Formerly Known as Failure To Thrive): https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/failure-to-thrive 

[6]: Relationship between Infant Feeding and the Microbiome: Implications for Allergies and Food Intolerances: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11353207/ 

[7]: Jungersen et al. (2014)

[8]: Yu et al. (2013); Thomson et al. (2018)

[9]: https://www.cdc.gov/growth-chart-training/hcp/using-growth-charts/who-breastfeeding.html  

[10]: https://www.rainbowpeds.net/the-signs-of-formula-intolerance-and-what-to-do-about-it/  

[11]: https://www.fhs.gov.hk/english/health_info/child/30008.html  

[12]: https://www.mdpi.com/2072-6643/8/5/279   

[13]: Brenna J et al., "Arachidonic acid needed in infant formula when docosahexaenoic acid is present", Nutr Rev, vol. 74, no. 5, pp. 329-326, 2016. 

[14]: Crawford M et al., "The European Food Safety Authority recommendation for polyunsaturated fatty acid composition of infant formula overrules breast milk, puts infants at risk, and should be revised", Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids, vol. 102-103, pp. 1-3, 2015. 

[15]: Koletzko B et al., "Should infant formula provide both omega-3 DHA and omega-6 arachidonic acid?", Ann Nutr Metab, vol. 66, no. 2-3, pp. 137-138, 2015. 

[16]: https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/handling-infant-formula-safely-what-you-need-know 

[17]: https://www.cdc.gov/infant-toddler-nutrition/formula-feeding/preparation-and-storage.html