Nhận biết dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức và hướng xử lý
Các dấu hiệu ban đầu của dị ứng sữa như nôn ói, tiêu chảy, đau bụng,... [1] thường rất dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề tiêu hóa thông thường khác ở trẻ sơ sinh. Vậy, làm thế nào để bố mẹ có thể nhận biết đâu là những dấu hiệu gợi ý trẻ bị dị ứng sữa công thức? Và khi đó, cần có những biện pháp xử lý kịp thời nào để bảo vệ sức khỏe cho bé yêu?
Dị ứng sữa công thức là gì? [1]
Dị ứng sữa là một phản ứng bất thường của hệ miễn dịch với sữa và các sản phẩm từ sữa. Đây là một trong những dị ứng thực phẩm phổ biến nhất ở trẻ em. Sữa bò là nguyên nhân thường gặp gây dị ứng sữa, nhưng sữa từ cừu, dê, trâu và các động vật có vú khác cũng có thể gây ra phản ứng.
Phản ứng dị ứng thường xảy ra ngay sau khi uống sữa, với các triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng, bao gồm thở khò khè, nôn mửa, nổi mề đay và các vấn đề tiêu hóa.
Nguyên nhân trẻ dị ứng sữa công thức
Theo thống kê, tình trạng dị ứng đạm sữa bò có trong sữa công thức thường chủ yếu xảy ra ở trẻ sơ sinh, với tỷ lệ khoảng từ 2,0% - 7,5% trên toàn cầu [2]. Tuy nhiên, khoảng gần 20% trẻ em sẽ tự hết dị ứng khi được 4 tuổi và 80% trẻ hết dị ứng trước năm 16 tuổi [3]. Nguyên nhân có thể đến từ yếu tố di truyền, nếu bố mẹ hoặc anh chị em ruột có tiền sử bị dị ứng đạm sữa bò thì nguy cơ trẻ cũng mắc phải là khá cao [4].
>> Tìm hiểu thêm:
+ Cách nhận biết trẻ hợp sữa công thức và cách pha sữa công thức đúng
+ Nguyên nhân trẻ 2 tuổi quấy khóc đêm và cách khắc phục
+ Cách xử lý khi trẻ sơ sinh quấy khóc đêm hiệu quả
Dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức
Dị ứng sữa công thức có thể xuất hiện rất nhanh, chỉ sau vài phút đến vài giờ kể từ khi trẻ uống sữa. Mức độ và biểu hiện ở mỗi trẻ sẽ khác nhau, nhưng thường gặp là:
Dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức xuất hiện sớm [1]:
+ Nổi mẩn đỏ hoặc phát ban (mề đay) trên da.
+ Thở khò khè.
+Ngứa hoặc cảm giác châm chích quanh miệng và môi.
+ Sưng môi, lưỡi hoặc vùng cổ họng.
+ Ho hoặc khó thở.
+ Nôn ói.
Dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức xuất hiện muộn (sau vài giờ) [1]:
+ Tiêu chảy hoặc phân lỏng, có thể kèm máu.
+ Đau bụng, co thắt từng cơn.
+ Sổ mũi.
+ Chảy nước mắt.
>> Đọc thêm:
+ Dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức có thể nhận biết ngay
+ Trẻ uống sữa công thức đi ngoài màu xanh rêu có sao không?
+ Trẻ 2 tuổi hay bị nôn trớ ba mẹ phải xử lý như thế nào?
+ Trẻ bị ọc sữa: Nguyên nhân và hướng xử lý phù hợp
Hướng xử lý khi có dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức
Phương pháp điều trị dị ứng hiệu quả là loại bỏ thực phẩm gây dị ứng khỏi chế độ ăn của trẻ và cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Đối với trẻ dị ứng sữa, bác sĩ sẽ giúp xây dựng thực đơn thay thế để đảm bảo đủ dinh dưỡng, bổ sung canxi, vitamin D, và riboflavin nếu cần [5].
+ Nuôi con bằng sữa mẹ: Tỷ lệ dị ứng sữa bò ở trẻ bú mẹ thấp hơn so với trẻ bú sữa công thức, khoảng 0,5%, nhưng vẫn có thể xảy ra do protein sữa bò có thể truyền qua sữa mẹ. Nếu trẻ bị dị ứng, mẹ cần loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm chứa protein sữa bò trong chế độ ăn của mình như phô mai, sữa chua và bơ,... [5]
+ Sữa công thức ít gây dị ứng: Các loại sữa công thức thủy phân được xử lý bằng enzyme để phá vỡ protein sữa (đạm sữa). Tùy theo mức độ phân giải, sản phẩm có thể được chia thành công thức thủy phân một phần hoặc thủy phân hoàn toàn/nguyên tố. Thường khuyến nghị sử dụng công thức thủy phân hoàn toàn, vì công thức thủy phân một phần có nguy cơ gây dị ứng và các phản ứng liên quan cao hơn [5].
+ Sữa công thức từ đậu nành: Khoảng 50% trẻ em mắc chứng không dung nạp protein sữa bò cũng sẽ không dung nạp protein đậu nành nếu được cho sử dụng sữa công thức từ đậu nành. Vì vậy, sữa công thức từ đậu nành thường không phải là lựa chọn thích hợp để điều trị chứng không dung nạp protein sữa bò [5].
+ Sữa thay thế: Sữa dê và sữa cừu không được khuyến khích cho người dị ứng với sữa bò do nguy cơ cao xảy ra phản ứng chéo. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ phản ứng chéo với sữa lạc đà có thể thấp hơn [5].
Tuy nhiên, nếu trẻ bị dị ứng sữa có phản ứng nặng, bố mẹ cần đưa con đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí và điều trị kịp thời.
>> Tham khảo:
+ Sữa công thức pha xong để được bao lâu là an toàn?
+ Có nên pha chung sữa mẹ với sữa công thức hay không?
+ Lượng sữa cho trẻ sơ sinh bao nhiêu là đủ theo từng độ tuổi?
+ Khi nào là thời điểm tối ưu để bổ sung DHA cho bé?
Kết luận:
Tóm lại, việc nhận biết sớm các dấu hiệu gợi ý trẻ bị dị ứng sữa công thức là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của bé yêu. Các biểu hiện từ ngoài da (phát ban, mề đay), đường tiêu hóa (tiêu chảy, trẻ nôn trớ nhiều, đau bụng) đến đường hô hấp (khò khè, sổ mũi) đều là những tín hiệu "cầu cứu" mà cơ thể bé gửi đến. Sau khi nhận diện, bố mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn bởi các bác sĩ chuyên khoa. Đồng thời, với các trường hợp cần phải thay đổi sữa cho bé, bố mẹ cũng cần phải có chỉ định từ bác sĩ.
>> Tìm hiểu thêm về các dưỡng chất quan trọng khác: HMO, 2'FL HMO, BB12, Nucleotide
Khuyến cáo nguồn dinh dưỡng tối ưu:
+ Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Nếu mẹ không có sữa hoặc không thể cho trẻ bú, mẹ cần chọn các công thức sữa có uy tín, nhất là các công thức có chứng cứ lâm sàng giúp trẻ phát triển tốt trí tuệ, sức khỏe và thể chất.
+ Rửa sạch dụng cụ pha và đun sôi với nước trong 5 phút trước khi pha. Cho trẻ ăn bằng cốc, thìa hợp vệ sinh.
+ Ngậm vú nhân tạo, bú bình không hợp lý hoặc ăn bổ sung trước 6 tháng tuổi có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của trẻ.
+ Khi trẻ bú bình, có thể có nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc pha chế và cho ăn không đúng cách, vì vậy cần theo đúng hướng dẫn.
+ Nuôi con bằng sữa ngoài khá tốn kém. Nên chọn sản phẩm có giá cả phù hợp với điều kiện kinh tế.
SIM-C-913-25
----------------------
Nguồn tham khảo:
[1]: Milk allergy: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/milk-allergy/symptoms-causes/syc-20375101
[2]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12126303/
[3]: Milk & Dairy: https://acaai.org/allergies/allergic-conditions/food/milk-dairy/
[4]: Family history of atopy in infants with cow's milk protein allergy: A French population-based study: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0929693X19300387
