Bất dung nạp lactose ở trẻ thường có các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn,... [1] Nếu bố mẹ không phát hiện và xử lý sớm, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt, khả năng dung nạp thực phẩm và chất lượng cuộc sống của trẻ. Do đó, hãy cùng tìm hiểu các dấu hiệu nhận biết trẻ bất dung nạp lactose và cách xử lý qua bài viết dưới đây!

Bất dung nạp lactose ở trẻ là gì? [1]

Bất dung nạp lactose là tình trạng cơ thể không thể tiêu hóa lactose, một loại đường có trong sữa và hầu hết các sản phẩm từ sữa. Tình trạng này khác với dị ứng đạm sữa bò.

Chứng không dung nạp lactose xảy ra khi ruột non không sản xuất đủ lactase (một loại enzyme tiêu hóa). Nếu thiếu hụt enzyme lactase, cơ thể sẽ không thể phân tách và hấp thu lactose.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bất dung nạp lactose [1]

Các triệu chứng trẻ bất dung nạp lactose có thể xảy ra sau khoảng 30 phút đến hai giờ kể từ khi trẻ ăn thức ăn hoặc uống đồ uống có chứa lactose. Triệu chứng của mỗi trẻ có thể sẽ khác nhau, bao gồm:

  • Cồn cào dạ dày hoặc buồn nôn

  • Chuột rút (co thắt bụng)

  • Đầy hơi

  • Đau bụng

  • Xì hơi

  • Phân lỏng hoặc tiêu chảy

  • Nôn mửa (xảy ra thường xuyên hơn ở thanh thiếu niên)

Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng sẽ phụ thuộc vào lượng lactose mà trẻ đã nạp vào. Nó cũng sẽ phụ thuộc vào lượng enzyme lactase mà cơ thể của trẻ tạo ra.

Trẻ bị bất dung nạp lactose thường có dấu hiệu buồn nôn

>>> Xem thêm: 

+ Trẻ bị ọc sữa: Nguyên nhân và hướng xử lý phù hợp

+ Trẻ nôn trớ nhiều: Các dấu hiệu cảnh báo và hướng xử lý

+ Trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân thì nên làm gì?

Nguyên nhân trẻ bị bất dung nạp lactose [2]

Chứng không dung nạp lactose xảy ra khi ruột non không sản xuất đủ enzyme lactase. Thiếu hụt enzyme này khiến cơ thể không thể phân giải và hấp thu đường lactose.

Tình trạng này có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

  • Bệnh lý đường tiêu hóa hoặc nhiễm trùng.

  • Tổn thương tại ruột non.

  • Tiền sử gia đình mắc chứng không dung nạp lactose. Trong trường hợp này, cơ thể sẽ giảm dần sản xuất enzyme lactase theo thời gian. Các triệu chứng thường bắt đầu biểu hiện ở độ tuổi thiếu niên hoặc trưởng thành.

  • Trẻ sinh non (sinh thiếu tháng). Do sự phát triển của men lactase ở ruột chưa hoàn thiện nên có thể xuất hiện tình trạng kém dung nạp lactose tạm thời. Tình trạng này thường cải thiện khi hệ tiêu hóa trưởng thành hơn.

  • Do bẩm sinh (rất hiếm gặp): Một số trẻ không có khả năng tự sản xuất enzyme lactase từ khi sinh ra.

Cách xử lý khi trẻ gặp tình trạng bất dung nạp lactose [1]

Tùy vào triệu chứng, độ tuổi, thể trạng và mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp cho trẻ bị bất dung nạp lactose. Hiện chưa có phương pháp điều trị nào có thể kích thích cơ thể trẻ sản sinh thêm enzym lactase. Tuy nhiên, bố mẹ có thể kiểm soát các triệu chứng của trẻ bằng một chế độ ăn giảm lactose. Trẻ không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn tất cả thực phẩm chứa lactose. Ngoài ra, chuyên gia y tế cũng có thể đề nghị trẻ sử dụng các chế phẩm bổ sung enzyme lactase - là sản phẩm có thể mua không cần đơn.

Bằng cách theo dõi các biểu hiện của trẻ, bố mẹ có thể xác định được những loại thực phẩm nào trẻ có thể dung nạp, cũng như những thực phẩm nào cần tránh. Khi loại bỏ một số thực phẩm khỏi khẩu phần ăn của trẻ, bố mẹ cần thay thế bằng các loại thực phẩm khác nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng thiết yếu.

Dưới đây là một số lời khuyên giúp kiểm soát lượng lactose trong chế độ ăn của trẻ:

  • Bắt đầu một cách từ từ: Sau một tuần hạn chế thực phẩm chứa lactose, hãy thử thêm lại một lượng nhỏ sữa hoặc các sản phẩm từ sữa vào chế độ ăn của trẻ. Hãy theo dõi xem trẻ có xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào không, từ đó ghi lại danh sách những thực phẩm trẻ có thể ăn và những thực phẩm cần tránh.

  • Cho trẻ uống sữa và dùng các sản phẩm từ sữa cùng với các loại thực phẩm khác: Các triệu chứng có thể giảm bớt nếu trẻ uống sữa hoặc ăn các sản phẩm từ sữa trong bữa ăn. Hãy thử cho trẻ ăn phô mai cùng bánh quy giòn, hoặc uống sữa cùng ngũ cốc.

  • Chọn các sản phẩm từ sữa có hàm lượng lactose tự nhiên thấp: Ví dụ như phô mai cứng và sữa chua.

  • Tìm mua sữa và các sản phẩm từ sữa không chứa hoặc chứa rất ít lactose: Các sản phẩm này tương tự như sữa và sản phẩm từ sữa thông thường, nhưng đã được bổ sung thêm enzym lactase.

  • Tham khảo về các sản phẩm bổ sung lactase: Hãy hỏi bác sĩ hoặc nhân viên y tế xem trẻ có cần sử dụng viên uống hoặc dung dịch nhỏ giọt lactase khi dùng các sản phẩm từ sữa hay không.

Cần lưu ý lựa chọn dinh dưỡng phù hợp cho trẻ bất dung nạp lactose

>>> Tham khảo:

+ Cách nhận biết trẻ hợp sữa công thức và các lưu ý khi pha sữa

+ Dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức có thể nhận biết ngay

+ Nhận biết dấu hiệu trẻ bị dị ứng sữa công thức và hướng xử lý

Kết luận:

Các dấu hiệu nhận biết trẻ bất dung nạp lactose thường liên quan đến hệ tiêu hóa như tiêu chảy, đầy hơi, chướng bụng, đau bụng,... [1]. Việc nhận biết sớm dấu hiệu trẻ bất dung nạp lactose và đưa trẻ đi khám khi cần thiết sẽ giúp bố mẹ lựa chọn giải pháp dinh dưỡng phù hợp, hỗ trợ trẻ phát triển khỏe mạnh và hấp thu dưỡng chất hiệu quả. Cụ thể, bố mẹ có thể tham khảo một số sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ có thể chứa các thành phần như:

  • 100% Đạm whey thủy phân một phần để giúp dễ tiêu hóa, dễ hấp thu [3].

  • Rất ít Lactose giúp cải thiện các triệu chứng bất dung nạp lactose [4].

  • 2'-FL HMO hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột [5].

Các lưu ý về dinh dưỡng:

  • Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Nếu mẹ không có sữa hoặc không thể cho trẻ bú, mẹ cần chọn các công thức sữa có uy tín, nhất là các công thức có chứng cứ lâm sàng giúp trẻ phát triển tốt trí tuệ, sức khỏe và thể chất.

  • Rửa sạch dụng cụ pha và đun sôi với nước trong 5 phút trước khi pha. Cho trẻ ăn bằng cốc, thìa hợp vệ sinh.

  • Ngậm vú nhân tạo, bú bình không hợp lý hoặc ăn bổ sung trước 6 tháng tuổi có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của trẻ.

  • Khi trẻ bú bình, có thể có nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc pha chế và cho ăn không đúng cách, vì vậy cần theo đúng hướng dẫn.

  • Nuôi con bằng sữa ngoài khá tốn kém. Nên chọn sản phẩm có giá cả phù hợp với điều kiện kinh tế.

SIM-C-401-26

-----------------------------------

Nguồn tham khảo:

[1]: https://www.manningchildrens.org/news-blog/2018/october/living-with-lactose-intolerance-in-children/ 

[2]: https://www.nationwidechildrens.org/conditions/health-library/lactose-intolerance-in-children 

[3] Koopman et al. (2009). 

[4] Scientific Opinion on lactose thresholds in lactose intolerance and galactosemia. EFSA (European Food Safety Authority) Journal 2010;8(9):1777. 

[5] Yu et al. (2013)