Tam cá nguyệt là một trong những khái niệm cơ bản mà các mẹ bầu cần tìm hiểu khi bắt đầu hành trình mang thai. Việc phân chia thai kỳ thành các giai đoạn rõ rệt sẽ giúp người mẹ dễ dàng theo dõi sự phát triển từng ngày của em bé và điều chỉnh chế độ chăm sóc sao cho phù hợp. Hãy cùng SIMILAC khám phá định nghĩa “tam cá nguyệt là gì” và những lưu ý cần nắm rõ trong từng giai đoạn thai kỳ trong bài viết dưới đây.

Tam cá nguyệt là gì? [1]

Thai kỳ được chia thành 3 giai đoạn, được gọi là tam cá nguyệt: tam cá nguyệt thứ nhất, tam cá nguyệt thứ hai và tam cá nguyệt thứ ba. Mỗi tam cá nguyệt sẽ kéo dài khoảng 03 tháng hoặc 13 tuần. Và mỗi tam cá nguyệt thì cơ thể của cả mẹ và thai nhi đều sẽ thay đổi và phát triển với những triệu chứng khác nhau.

Thai kỳ chia thành 3 giai đoạn được gọi là tam cá nguyệtThai kỳ chia thành 3 giai đoạn được gọi là tam cá nguyệt

Những thay đổi và điều nên lưu ý trong tam cá nguyệt thứ nhất

Biết được “tam cá nguyệt là gì” là điều cần thiết cho mỗi người phụ nữ mang thai. Với giai đoạn tam cá nguyệt đầu tiên, mẹ sẽ thấy được những thay đổi nhỏ từ cơ thể. Cụ thể như:

Sự thay đổi của mẹ và những lưu ý trong tam cá nguyệt thứ nhất [2]

Trong ba tháng đầu thai kỳ, mẹ bầu có thể gặp phải các dấu hiệu mang thai sớm như sau: Trễ kinh, đau ở vùng ngực, buồn nôn (hay còn gọi là ốm nghén), chảy máu lấm tấm nhẹ,...

Lưu ý: Mẹ nên uống khoảng 400 microgram (mcg) axit folic mỗi ngày, ít nhất là cho đến tuần thứ 12 của thai kỳ. Điều này giúp hình thành hệ thần kinh của em bé và hỗ trợ phòng ngừa một số tình trạng như dị tật nứt đốt sống. Ngoài ra, để giữ cho xương và cơ bắp khỏe mạnh, cơ thể cần có vitamin D. Do đó, mẹ bầu nên bổ sung khoảng 10 microgram mỗi ngày (liều lượng này giống nhau cho cả người lớn và trẻ em).

Trong tam cá nguyệt thứ nhất mẹ bầu có thể cảm thấy thay đổi ở vùng ngực, buồn nôn, mệt mỏiTrong tam cá nguyệt thứ nhất mẹ bầu có thể cảm thấy thay đổi ở vùng ngực, buồn nôn, mệt mỏi

>> Đọc thêm:

+ Mẹ bầu 3 tháng đầu nên ăn gì? Các loại thực phẩm tốt cho mẹ và bé

+ Mẹ bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì? Các thực phẩm cần tránh khi mang thai

+ 7 loại trái cây bà bầu không nên ăn trong thai kỳ

Sự phát triển của thai nhi trong tam cá nguyệt thứ nhất [3]

Trong tam cá nguyệt thứ nhất, hợp tử phát triển thành phôi, làm tổ trong niêm mạc tử cung và dần hình thành các cơ quan, cấu trúc quan trọng như não bộ, tim, mắt, tai, miệng, tay chân, xương, cơ bắp,...

Đến cuối tam cá nguyệt thứ nhất, thai nhi cũng đã có thể thực hiện các chuyển động như xòe, nắm bàn tay, đóng, mở miệng, đồng thời các hệ cơ quan bắt đầu hoạt động, bao gồm uống dịch ối và bài tiết nước tiểu vào buồng ối.

Những thay đổi và điều nên lưu ý trong tam cá nguyệt thứ hai

Sự thay đổi của mẹ trong tam cá nguyệt thứ hai [1]

Tam cá nguyệt thứ hai kéo dài từ tuần thứ 13 đến tuần thứ 28 của thai kỳ.

Những phụ nữ cảm thấy buồn nôn và mệt mỏi trong tam cá nguyệt đầu tiên thường cảm thấy tốt hơn khi bước sang tam cá nguyệt thứ hai. Tuy nhiên, có một số mẹ bầu vẫn có thể tiếp tục gặp phải một số triệu chứng từ tam cá nguyệt đầu tiên kéo dài sang giai đoạn này. Hầu hết các mẹ bầu bắt đầu cảm nhận được chuyển động của thai nhi trong tam cá nguyệt thứ hai. Đến khoảng tuần thứ 17 của thai kỳ, phần lớn phụ nữ sẽ tăng ít nhất là khoảng 4,5 kg.

Một số thay đổi thường gặp trong tam cá nguyệt thứ hai bao gồm:

+ Đau nhức cơ thể và cơ bắp.

+ Tăng cân.

+ Thâm sẫm vùng quầng vú (vùng da có màu xung quanh núm vú).

+ Xuất hiện đường sọc màu nâu giữa bụng, chạy từ rốn đến xương mu.

+ Xuất hiện các mảng da sẫm màu.

Sự phát triển của thai nhi trong tam cá nguyệt thứ hai [3]

Trong giai đoạn từ tuần 13 đến tuần 28 (tam cá nguyệt thứ hai), thai nhi tiếp tục phát triển nhanh chóng, các cơ quan nội tạng, phổi, não bộ và hệ thần kinh dần hoàn thiện. Khuôn mặt, tay chân, dấu vân tay, móng tay, lông tơ và lớp mỡ dưới da hình thành rõ nét hơn. Thai nhi bắt đầu có các cử động như mút ngón tay, mỉm cười, xoay đầu, cầm nắm, đồng thời phát triển các giác quan, khả năng nghe và phản ứng với ánh sáng. Phổi bắt đầu sản xuất chất diện hoạt, mắt có thể mở và chớp, thai nhi dần hình thành chu kỳ ngủ - thức và bắt đầu quay đầu xuống dưới để chuẩn bị chào đời.

Thai nhi trong tam cá nguyệt thứ hai phát triển nhanh chóng và dần hoàn thiệnThai nhi trong tam cá nguyệt thứ hai phát triển nhanh chóng và dần hoàn thiện

>> Tham khảo:

+ Mẹ bầu nên chuẩn bị đồ đi sinh từ tháng thứ mấy và gồm những gì?

+ Chuẩn bị đồ đi sinh cần những món đồ gì?

+ Các điều cần kiêng cữ sau sinh mổ mà mẹ không nên bỏ qua

Những thay đổi và điều nên lưu ý trong tam cá nguyệt thứ ba

Sự thay đổi của mẹ trong tam cá nguyệt thứ ba [1]

Tam cá nguyệt thứ ba kéo dài từ tuần thứ 29 đến tuần thứ 40. Trong thời gian này các mẹ bầu có thể có một số thay đổi như:

+ Dễ bị khó thở hơn.

+ Đau lưng dưới, tình trạng phổ biến do vùng bụng lớn dần kéo theo trọng lượng cơ thể về phía trước.

+ Đi tiểu thường xuyên hơn.

+ Khó tìm được tư thế ngủ thoải mái.

+ Ngực của mẹ bắt đầu tiết ra sữa non - những giọt sữa đầu tiên của mẹ.

+ Thai nhi di chuyển xuống vùng khung chậu để chuẩn bị cho quá trình sinh nở, hiện tượng này được gọi là tụt bụng.

+ Xuất hiện các dấu hiệu chuyển dạ như các cơn co thắt hoặc bong mất nút nhầy cổ tử cung.

Sự phát triển của thai nhi trong tam cá nguyệt thứ ba [3]

Trong giai đoạn từ tuần 29 đến tuần 40, thai nhi tiếp tục tăng trưởng nhanh chóng, não bộ và các cơ quan tiếp tục hoàn thiện, xương ngày càng cứng cáp trong khi xương sọ vẫn duy trì độ mềm cần thiết cho quá trình sinh nở. Đến tuần 39, thai nhi đã đủ tháng và sẵn sàng chào đời. Do đó, vào tuần thứ 40, mẹ hãy chủ động liên hệ ngay với bác sĩ hoặc cơ sở y tế chăm sóc thai kỳ nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu chuyển dạ nào.

Những điều mẹ nên lưu ý trong tam cá nguyệt thứ ba [4]

+ Lưu ý các triệu chứng thai kỳ mà mẹ không bao giờ nên bỏ qua: Tiền sản giật là một tình trạng bệnh lý trong thai kỳ, thường xuất hiện khi nhau thai hoạt động không bình thường. Tình trạng này thường xảy ra vào nửa sau của thai kỳ hoặc ngay sau khi sinh, một số trường hợp có thể xuất hiện sớm hơn. Các triệu chứng thường gặp bao gồm huyết áp cao và thường có protein trong nước tiểu.

+ Trò chuyện với em bé: Trẻ hiện đã có thể nghe thấy giọng nói của mẹ, và việc trò chuyện với bé là một cách tuyệt vời để bắt đầu quá trình gắn kết tình cảm.

+ Lập kế hoạch sinh con: Đây là một cách để các mẹ bầu chia sẻ mong muốn của mình với các nữ hộ sinh và bác sĩ - những người chăm sóc bạn trong quá trình chuyển dạ. Mẹ nên tham vấn với các y bác sĩ về hình thức chuyển dạ và sinh nở mà mẹ mong muốn, những điều mẹ muốn thực hiện và những điều mẹ muốn tránh. Mọi việc không phải lúc nào cũng diễn ra đúng theo kế hoạch, nhưng việc lập sẵn kế hoạch có thể giúp mẹ đưa ra các quyết định dễ dàng hơn trong quá trình chuyển dạ.

+ Tìm hiểu về các cơn co thắt: Ngay sau cột mốc giữa thai kỳ, mẹ có thể bắt đầu cảm thấy các cơ tử cung thỉnh thoảng co thắt lại. Những cơn co thắt này được gọi là cơn co thắt Braxton Hicks (cơn co thắt chuyển dạ giả). Tuy nhiên, không phải ai cũng gặp phải tình trạng này. Nếu mẹ xuất hiện các cơn cơ thắt chuyển dạ giả, hãy ghi lại cảm giác và tần suất xuất hiện của chúng, vì điều này có thể giúp mẹ phân biệt chúng với các dấu hiệu chuyển dạ thực sự.

+ Chuẩn bị đồ đi sinh: Mẹ nên chủ động sửa soạn túi đồ đi sinh từ sớm để phòng trường hợp phải nhập viện đột xuất. Nếu muốn gọn gàng, mẹ có thể chia làm hai túi: một túi dùng cho lúc chuyển dạ và vài giờ đầu sau sinh, túi còn lại dùng trong thời gian nằm lại khoa hậu sản.

Mẹ nên chủ động sửa soạn túi đồ đi sinh từ sớm ở tam cá nguyệt thứ baMẹ nên chủ động sửa soạn túi đồ đi sinh từ sớm ở tam cá nguyệt thứ ba
Mẹ đang chuẩn bị đồ đi sinh

>> Tìm hiểu thêm:

+ Thai giáo là gì? Cách thực hiện thai giáo cho con và lưu ý

+ 12 Thực phẩm cực lợi sữa cho mẹ sau sinh

+ Cách gọi sữa về sau sinh mổ cho mẹ nhanh chóng và hiệu quả

Những điều mẹ bầu nên lưu ý trong suốt thai kỳ

Sau đây những điều mẹ bầu cần lưu ý để tốt cho sức khỏe của cả mẹ và bé:

+ Khám thai định kỳ: Mẹ hãy chủ động liên hệ và đặt lịch khám để thảo luận về các lựa chọn cho thai kỳ và quá trình sinh nở của mình. Mẹ sẽ được siêu âm xác định tuổi thai lần đầu tiên vào khoảng tuần thứ 8 đến tuần thứ 14; nếu đây là lần mang thai đầu tiên, mẹ bầu có thể sẽ có khoảng 10 cuộc hẹn và 2 lần siêu âm. Với thai kỳ khỏe mạnh, không có vấn đề đáng lo ngại, bác sĩ thường sẽ khám 4 tuần/lần cho đến tuần thứ 28, sau đó 2 tuần/lần từ tuần 28 đến tuần 36, và khám mỗi tuần từ tuần 36 cho đến khi sinh. Nếu mẹ có bệnh lý hoặc biến chứng, có thể cần khám thường xuyên hơn [2] [5].

+ Không hút thuốc, uống rượu bia và caffein: Trong thời gian mang thai, mẹ hãy cố gắng bỏ thuốc lá và rượu bia, đồng thời hạn chế uống trà, cà phê và bất cứ thứ gì khác chứa caffeine [2].

+ Ăn uống lành mạnh: Mẹ không cần thiết phải ăn cho hai người mà chỉ cần ăn một chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng, với nhiều loại thực phẩm khác nhau mỗi ngày, bao gồm nhiều trái cây và rau củ [2].

+ Tập thể dục: Các mẹ bầu nên tập thể dục khoảng 150 phút/tuần trong thời gian mang thai. Mẹ có thể bắt đầu nhẹ nhàng với 10 phút tập thể dục mỗi ngày – chẳng hạn như đi bộ ngoài trời [2].

+ Chú ý đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc: Nếu mẹ bầu cảm thấy lo lắng hoặc buồn bã, hãy nói chuyện với bác sĩ để được hướng dẫn và nhận được sự hỗ trợ cần thiết. Mẹ cũng có thể chia sẻ những lo lắng của mình với người chồng, bạn bè và gia đình chứ đừng giữ kín trong lòng. Điều quan trọng là mẹ cần phải tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết [2].

+ Thông báo với cấp trên tại nơi làm việc: Các mẹ bầu đều có quyền lợi thai sản. Sau khi thông báo, mẹ bầu sẽ được đi khám thai định kỳ trong giờ làm việc mà vẫn được tính lương. Bên cạnh đó, mẹ cũng có thể yêu cầu đánh giá rủi ro tại nơi làm việc để đảm bảo bản thân đang làm việc trong một môi trường an toàn [5].

+ Không nên mặc quần áo quá chật để cơ thể luôn thoải mái khi vòng bụng ngày càng lớn [6].

>> Tham khảo thêm:

+ Cách nhận biết trẻ hợp sữa công thức và các lưu ý khi pha sữa

+ Dị ứng đạm sữa bò là gì? Cách nhận biết và xử lý phù hợp

+ Trẻ bất dung nạp lactose: nguyên nhân và cách trị

Kết luận:

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ tam cá nguyệt là gì cũng như nắm vững những lưu ý quan trọng để giúp có một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn. Các mẹ bầu nên chủ động cập nhật kiến thức và theo sát sự thay đổi của cơ thể qua từng giai đoạn để có thể tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của bé yêu ngay từ trong bụng mẹ.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hàng ngày, việc bổ sung 2 ly Similac Mom để có thêm các dưỡng chất thiết yếu như DHA, Lutein, vitamin E tự nhiên cùng 24 vitamin và khoáng chất thiết yếu giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng tăng cao trong thai kỳ và cho con bú.

Similac Mom với chỉ số đường huyết thấp [#], công thức ít béo, ít ngọt, giúp mẹ bầu không tăng cân hơn sau sinh [7,*] và được chứng minh lâm sàng giúp tăng tỉ lệ trẻ có chu vi vòng đầu đạt chuẩn khi sinh [7].

[*]:  Tính từ thời điểm sinh đến tuần thứ 4, 8 và 12 sau sinh. Không tăng cân hơn so với nhóm không dùng Similac Mom.

[#]: Glycemic Index Text Result - Similac®Mom - Temasek Polytechnic Singapore, 2017.

[7]: Huynh DTT et al (2017): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28443698/