Bạn có từng bối rối khi thấy bé ăn hay bú xong lại thường bị đầy bụng, xì hơi hoặc tiêu chảy nhẹ?
Nhiều cha mẹ thường nghĩ đó chỉ là “đau bụng vặt” hay “bé khó tiêu”, nhưng thực tế đây có thể là dấu hiệu rối loạn tiêu hoá liên quan đến bất dung nạp lactose.

 

Vậy bất dung nạp lactose là gì?

 

- Đây là tình trạng cơ thể hiện không có khả năng tiêu hóa đường lactose có trong các sản phẩm từ sữa, hoặc thức ăn vì thiếu enzyme lactase trong ruột non. [1,2]
- Điều đáng lưu ý là tình trạng thiếu hụt men lactase tạm thời do tổn thương biểu mô đường ruột như sử dụng kháng sinh, tiêu chảy, viêm dạ dày cấp...thường gặp ở trẻ nhỏ hơn là người lớn. [1,3]

 

Các dấu hiệu thường gặp ở trẻ bất dung nạp lactose


- Bé bị đau quặn bụng, đầy hơi, bụng trướng, nôn trớ hoặc quấy khóc sau khi bú mẹ hoặc uống sữa công thức có chứa lactose [4,5]
- Đặc điểm phân của trẻ bị bất dung nạp lactose: phân thường lỏng có bọt khí hoặc hơi chua, đôi khi gần như toàn nước [5]
- Vùng da xung quanh hậu môn của bé có dấu hiệu ửng đỏ do bị hăm [5] 

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được chẩn đoán chính xác và kịp thời.

 

Mẹ có biết? Các dạng thiếu hụt men lactase dẫn đến bất dung nạp lactose [6,7]

 

Thiếu hụt men lactase nguyên phát (bẩm sinh): Đây là dạng rất hiếm gặp, bé đã thiếu gần như hoàn toàn men lactase ngay từ khi mới sinh. Trẻ thường không dung nạp được bất kỳ lượng lactose nào trong sữa mẹ hay sữa công thức có chứa lactose.

 

Thiếu hụt men lactase thứ phát (tạm thời): Dạng này phổ biến hơn, xảy ra khi lớp niêm mạc ruột non của trẻ bị tổn thương do các bệnh lý như tiêu chảy cấp, viêm dạ dày ruột, bệnh celiac hoặc sau điều trị hóa chất... Khi niêm mạc ruột bị tổn thương, men lactase giảm hoạt động, dẫn đến khó tiêu hóa lactose. Hoạt tính men lactase hồi phục khi ruột của bé khỏe trở lại.

 

 

Hướng dẫn dinh dưỡng cho trẻ bất dung nạp lactose

1/ Dinh dưỡng ít lactose

- Đối với trẻ bất dung nạp lactose do thiếu hụt men lactase thứ phát, giải pháp chính là dinh dưỡng ít lactose giúp cải thiện các triệu chứng bất dung nạp lactose [6,8]

- Trẻ bú mẹ: tiếp tục cho bé bú mẹ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nên nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.

- Trẻ dùng sữa công thức: Khi mẹ không thể cho bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ, việc lựa chọn sữa công thức phù hợp là rất quan trọng. Lựa chọn công thức chứa ít lactose để giúp giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đầy bụng, tiêu chảy hoặc xì hơi [7]

- Nên tránh các thực phẩm chứa nhiều lactose như sữa tươi, sữa bột thông thường, bánh pudding sữa [6]

 

2/ Dinh dưỡng không chứa lactose (lactose-free) [7]

 

- Áp dụng trong các trường hợp rất hiếm như thiếu men lactase bẩm sinh hoặc bệnh galactosemia, khi trẻ không thể tiêu hóa bất kỳ lượng lactose nào.

- Bác sĩ sẽ tư vấn chế độ dinh dưỡng không chứa lactose (bao gồm sữa công thức lactose-free và các thực phẩm phù hợp khác) tùy tình trạng của bé. [7,9]. 

 

Hiểu đúng về bất dung nạp lactose sẽ giúp cha mẹ yên tâm hơn và chủ động chăm sóc dinh dưỡng cho con. Việc theo dõi sát các dấu hiệu nghi ngờ, đưa trẻ đi khám kịp thời, đồng thời áp dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp (ít lactose hoặc lactose-free) theo hướng dẫn của bác sĩ chính là chìa khóa giúp hệ tiêu hóa của bé khỏe mạnh, hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.

 

SIM-C-811-25

___

NGUỒN THAM KHẢO:

 

  1. Heyman et al. Pediatrics. 2006 Sep;118(3):1279-86
  2. Leszkowicz et al. Nutrients. 2022 Apr 24;14(9):1785
  3. Long et al. World J Gastroenterol. 2017 Nov 14;23(42):7584-7593
  4. Wilder-Smith et al. Aliment Pharmacol Ther. 2013 Jun;37(11):1074-83
  5. Paediatric Lactose Intolerance Link: https://wbhf.walterbushnell.com/publications/pedia-flash/item/64-paediatric-lactose-intolerance
  6. Scientific Opinion on lactose thresholds in lactose intolerance and galactosaemia. EFSA (European Food Safety Authority) Journal 2010;8(0):1777
  7. Toca et al. Arch Argent Pediatr. 2022 Feb;120(1):59-66
  8. Gordon M, Biagioli E, Sorrenti M, Lingua C, Moja L, Banks SS, Ceratto S, Savino F. Dietary modifications for infantile colic. Cochrane Database Syst Rev. 2018 Oct 10;10(10):CD011029.
  9. Heine RG, AlRefaee F, Bachina P, De Leon JC, Geng L, Gong S, Madrazo JA, Ngamphaiboon J, Ong C, Rogacion JM. Lactose intolerance and gastrointestinal cow's milk allergy in infants and children - common misconceptions revisited. World Allergy Organ J. 2017 Dec 12;10(1):41.
    Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5726035/