Quấy khóc là hiện tượng rất thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi – ước tính cứ 5 trẻ thì có 1 trẻ gặp tình trạng này [1]. Những cơn khóc kéo dài không chỉ khiến trẻ khó chịu mà còn làm cha mẹ, người chăm sóc cảm thấy căng thẳng và lo lắng. Tin vui là phần lớn trường hợp có thể cải thiện nếu cha mẹ áp dụng cách chăm sóc đúng và lựa chọn chế độ dinh dưỡng phù hợp cho trẻ.

 

Nguyên nhân trẻ quấy khóc (khóc dạ đề):
• Hệ tiêu hoá còn non nớt [2,3]: rối loạn tiêu hóa, men tiêu hoá chưa hoàn thiện, dễ đầy hơi
• Nhạy cảm với thành phần dinh dưỡng [2,4]: không dung nạp đạm sữa bò hoặc lactose; dị ứng với thực phẩm mẹ ăn khi đang bú mẹ (ví dụ protein trong các công thức sữa bò hoặc các sản phẩm từ sữa)
• Tư thế bú và nuốt hơi [5]: bé nuốt nhiều không khí khi bú, chưa được ợ hơi đầy đủ
• Yếu tố môi trường và tâm lý [2,6]: ánh sáng mạnh, tiếng ồn, thay đổi nếp sinh hoạt; căng thẳng của mẹ, ít thời gian ôm ấp, vuốt ve bé
• Quần áo hoặc tã mặc cho bé quá chật, các giấc ngủ không trọn, bú chưa đủ no… cũng là nguyên nhân khiến bé cảm thấy khó chịu và quấy khóc

 

Một số lưu ý khi chăm sóc trẻ quấy khóc:


1. Dinh dưỡng khi trẻ quấy khóc

 

Trẻ bú mẹ: tiếp tục cho bú sữa mẹ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nên nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.
Chế độ ăn của mẹ: Nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy chế độ ăn ít FODMAP* của mẹ giúp giảm đáng kể thời gian quấy khóc của trẻ bú mẹ [7].

 

Trẻ sử dụng sữa công thức: Khi mẹ không thể cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ, việc lựa chọn sữa công thức phù hợp là rất quan trọng.

 

Xem xét sử dụng công thức sữa có đạm thủy phân (một phần hoặc toàn phần) và ít lactose nếu nghi ngờ dị ứng đạm sữa bò hoặc rối loạn tiêu hóa (nôn trớ, tiêu chảy).
Nghiên cứu cho thấy sử dụng công thức đạm whey thủy phân một phần, ít lactose và có prebiotics giúp giảm tần suất quấy khóc ở trẻ:

 

1. Morris Gordon et al. Dietary modifications for infantile colic. Cochrane Database Syst Rev. 2018 Oct

10;10(10):CD011029. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30306546/

 

Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu ở trẻ quấy khóc và rất quấy khóc (fussiness) cho thấy 63.8% trẻ nhũ nhi cải thiện triệu chứng quấy khóc sau 24 giờ khi chuyển qua sử dụng sản phẩm công thức bổ sung 100% đạm whey thủy phân một phần, rất ít lactose và 2’-FL HMO.

 

Reverri, E. J. et al. (2018) 

 

2. Chăm sóc khác [3]

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng phù hợp, chăm sóc tinh thần và môi trường sống đóng vai trò quan trọng giúp bé sơ sinh quấy khóc cảm thấy an toàn và dễ chịu hơn. Vì vậy, cha mẹ cần lưu ý:

 

• Tạo môi trường thoải mái: đảm bảo phòng ngủ yên tĩnh và ánh sáng dịu. Ôm bé vào lòng hoặc đặt bé nằm cạnh mẹ để bé được cảm nhận nhịp tim và hơi ấm từ mẹ truyền sang, có thể kết hợp massge nhẹ nhàng cho bé. 
• Tinh thần của mẹ: tránh căng thẳng khi cho bé bú, khi bé khóc; đồng thời cũng không ép bé ăn quá no nếu bé “phản đối”, sẽ khiến bé khóc vì đầy hơi hoặc đau bụng.

 

Quấy khóc ở trẻ sơ sinh là hiện tượng phổ biến và thường không nguy hiểm, nhưng dễ khiến cha mẹ lo lắng, mệt mỏi. Phần lớn trường hợp sẽ giảm dần khi trẻ qua 3 tháng đầu đời, đặc biệt nếu áp dụng dinh dưỡng phù hợp và chăm sóc tinh thần, môi trường ổn định. Quan trọng nhất, cha mẹ hãy bình tĩnh, kiên nhẫn và quan sát dấu hiệu bất thường, nếu trẻ có sốt, nôn trớ, tiêu chảy hoặc mệt lả cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời [3].

 

SIM-C-810-25. 

___

CHÚ THÍCH VÀ NGUỒN THAM KHẢO:

*FODMAP là tên viết tắt của các loại đường carbohydrate chuỗi ngắn (Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides, and Polyols) khó hấp thụ, có thể gây đầy hơi, chướng bụng, đau bụng và tiêu chảy ở những người nhạy cảm, đặc biệt là người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). 

1. Lacono et al. Dig Liver Dis. 2005 Jun;37(6):432-8. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15893282/
2. Banks et al. Infantile Colic (Nursing). 2023 Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568787/
3. https://tudu.com.vn/vn/y-hoc-thuong-thuc/suc-khoe-phu-nu/lam-me-an-toan/cham-soc-tre-so-sinh/khoc-da-de-lam-sao-de-vuot-qua-noi-am-anh-nay/
4. Jakobsson I, Lindberg T. Cow’s milk proteins cause infantile colic in breast-fed infants: a double-blind crossover study. Pediatrics. 1983 Feb;71(2):268-71. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6823433/
5. Garrison MM, Christakis DA. Infantile Colic: Recognition and Treatment. American Family Physician. 2015 Oct 1;92(7):577-582. Link: https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2015/1001/p577.html
6. Garnacho-Garnacho VE, et al. Maternal Psychological Well-Being as a Protector in Infantile Colic. Nutrients. 2024 Jul 19;16(14):2342. Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11279735/
7. Iacovou M, et al. Randomised clinical trial: reducing the intake of dietary FODMAPs of breastfeeding mothers is associated with a greater improvement of the symptoms of infantile colic than for a typical diet. Aliment Pharmacol Ther. 2018 Nov;48(10):1061-1073. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30306603/