Bạn có từng thấy con mình quấy khóc kéo dài, nôn trớ sau bú, hoặc đi ngoài phân lỏng có mùi chua, trẻ nhiều ngày chưa đi phân? Những biểu hiện này khiến nhiều cha mẹ lo lắng, nhưng liệu có phải là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng?

Thực tế, đây có thể là rối loạn tiêu hóa chức năng – một tình trạng phổ biến ở trẻ dưới 1 tuổi, cứ 2 trẻ 0-6 tháng tuổi thì có 1 trẻ gặp triệu chứng rối loạn tiêu hóa chức năng [1].

 

Rối loạn tiêu hóa chức năng là gì?

Rối loạn tiêu hóa chức năng là tình trạng bé có các biểu hiện tiêu hóa khó chịu, nhưng khi đi khám thì không phát hiện ra bệnh lý hay tổn thương nào trong cơ thể. Các biểu hiện của rối loạn tiêu hóa phổ biến như nôn trớ, táo bón, tiêu chảy, quấy khóc kéo dài (colic), đầy hơi, chướng bụng… [1]


Nguyên nhân rối loạn tiêu hóa chức năng?
Những bằng chứng gần đây cho thấy nguyên nhân có thể do:
• Hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt: Chức năng niêm mạc ruột và miễn dịch chưa hoàn thiện [1]
• Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: các lợi khuẩn giúp tiêu hóa và bảo vệ cơ thể chưa phát triển đầy đủ [1]
• Thiếu hụt men lactase thứ phát (tạm thời): xảy ra khi lớp niêm mạc ruột của trẻ bị tổn thương, men lactase giảm hoạt động, dẫn đến khó tiêu hóa đường lactose có trong các sản phẩm từ sữa [2,3]
• Acid palmitic có trong dầu cọ có trong sữa công thức thông thường không được hấp thu tốt và có thể tạo phức hợp với canxi gây cứng phân. …v.v. [4]

 

Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa chức năng

Cha mẹ có thể nhận ra qua các biểu hiện dựa theo tiêu chuẩn ROME IV [5]:
• Bé có những cơn khóc, quấy hoặc cáu gắt kéo dài, khó dỗ.
• Bé nôn trớ hoặc ọc sữa ≥2 lần/ ngày, kéo dài ít nhất 3 tuần, nhưng vẫn tăng cân và phát triển bình thường.
• Bé bị táo bón: đi ngoài <2 lần/ tuần, phân cứng, bé rặn khó.
• Bé đi phân lỏng ≥3 lần/ ngày trong ít nhất 4 tuần.

Nếu trẻ có dấu hiệu rối loạn tiêu hóa kéo dài, dù không sốt hay sụt cân, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá và tư vấn kịp thời.

 

 

Hướng dẫn dinh dưỡng khi trẻ gặp các triệu chứng rối loạn tiêu hóa chức năng

Ở trẻ bú sữa mẹ: Tiếp tục cho trẻ dùng sữa mẹ.

Nếu trẻ sử dụng sữa công thức: Khi mẹ không thể cho bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ, việc lựa chọn sữa công thức phù hợp là rất quan trọng. Nhằm giúp cải thiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, công thức có thành phần giúp trẻ dễ tiêu hóa, dễ hấp thu là một lựa chọn được khuyến cáo [6]:


• Đạm whey thủy phân một phần: do hệ tiêu hóa trẻ non nớt, khó hấp thu đạm nguyên vẹn. Qua quá trình thủy phân, đạm whey nguyên được cắt thành những đoạn nhỏ dễ tiêu hóa và hấp thu, đồng thời giúp rút ngắn thời gian làm trống dạ dày [7-9]
• HMO (Human Milk Oligosaccharides): Đại dưỡng chất nhiều thứ 3 trong sữa mẹ chỉ sau lactose và chất béo. Đây là dưỡng chất rất quan trọng đối với sức khỏe của hệ tiêu hóa, hỗ trợ tăng cường miễn dịch với các lợi ích như: giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, ngăn cản sự bám dính của mầm bệnh, điều hòa sự phát triển tế bào ruột, điều hòa đáp ứng kháng viêm, hỗ trợ chức năng hàng rào ruột [10]
• Ít lactose: giúp giảm đầy hơi, tiêu chảy ở trẻ thiếu men lactase thứ phát [11]

Kết quả ở những trẻ tham gia nghiên cứu lâm sàng khi sử dụng sữa công thức có thành phần 2’- FL HMO, đạm whey thủy phân một phần, ít lactose cho thấy giúp trẻ cải thiện triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhanh chóng trong 24 giờ. [12]

 

Kết luận
Rối loạn tiêu hóa chức năng là tình trạng phổ biến ở trẻ nhỏ. Khi trẻ có các triệu chứng của rối loạn hệ tiêu hóa, phụ huynh cần đưa trẻ đến khám ở các cơ sở y tế để được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đưa ra chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp cho trẻ, cũng như giúp các cha mẹ yên tâm chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ khỏe mạnh.

 

SIM-C-815-25
----
Tài liệu tham khảo : 

1. Vandenplas et al. 2019 Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6506429/


2. Scientific Opinion on lactose thresholds in lactose intolerance and galactosaemia. EFSA (European Food Safety Authority) Journal 2010;8(0):1777


3. Toca et al. Arch Argent Pediatr. 2022 Feb;120(1):59-66


4. Lasekan et al. Food Nutr Res. 2017 Jun 14;61(1):1330104.


5. Benninga MA, Faure C, Hyman PE, St James Roberts I, Schechter NL, Nurko S. Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Neonate/Toddler. Gastroenterology. 2016 Feb 15:S0016-5085(16)00182-7.


6. Vandenplas et al. 2017


7. Vandenplas Y et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2013;57:389-93


8. Vandenplas Y Alarcon P. Benef Microbes. 2015;6(2):199-208.


9. Martin CR et al. Nutrients. 2016;8(5):279.


10. Rousseaux et al. Front Immunol. 2021 May 24;12:680911.


11. Gordon M, Biagioli E, Sorrenti M, Lingua C, Moja L, Banks SS, Ceratto S, Savino F. Dietary modifications for infantile colic. Cochrane Database Syst Rev. 2018 Oct 10;10(10):CD011029.


12. Reverri, E.J. et al. (2018)